Çölyak hastalığı belirtileri ve çeşitleri nelerdir? Potansiyel çölyak nedir?

Günümüzde en sık karşılaşılan genetik rahatsızlıklardan biri olan çölyak hastalığı, belirtileri ve tanısı konusunda çeşitlilik gösteriyor. Adından sıkça söz ettiren ve görülme sıklığı artan çölyak, glüten konusundaki hassasiyeti temsil ediyor…

Çölyak hastalığı belirtileri ve çeşitleri nelerdir? Potansiyel çölyak nedir?
Yayınlama: 11.05.2023
7
A+
A-

Dünyada yer alan çoğu ülkelerde artık her 200 kişiden biri çölyak hastası olmaya aday. Belirtilerin her hastada aynı şekilde seyretmediği bilinirken eskiye nazaran glüten hassasiyetine daha fazla rastlanmakta. Teşhisinin konulması çeşitli çölyak testleri ile gerçekleşirken kimi zaman hasta kendi hassasiyetinin de farkına varabiliyor.

Yaşam boyu süren bir gıda alerjisi olan çölyak hastalığı, ölümcül olmasa da ciddi oranda hayat standartlarını en aza indirmekte. Önem verilmediği takdirde kemik erimesi, demir eksikliği, ciltte döküntü gibi pek çok farklı sağlık sorununa da davetiye çıkartabiliyor. Belirtileri başka hastalıklarla da benzerlik gösterdiği için teşhis sürecinde kimi zaman akla gelen ilk hastalık olmuyor ve bu da teşhis sürecini geciktiriyor.

ÇÖLYAK HASTALIĞI BELİRTİLERİ NELEDİR? POTANSİYEL GLÜTEN HASSASİYETİ NASIL BELLİ OLUR?

Çölyak hastalığı, besinlerdeki buğday, arpa ve çavdarda bulunan glüten adlı bir proteinin tüketimiyle ince bağırsaktaki hücrelerin hasar almasıyla tanımlanır. Bir bağışıklık sistemi hastalığıdır ve hemen her yaşta görülebilir. Özellikle ailesinde çölyak hastası olan çocuklarda görülme ihtimali daha fazladır, yani genetik geçiş etkindir.

Son zamanlarda hepimizin sıklıkla duyduğu bir çeşit protein olan ve arpa, buğday, çavdar gibi tahıllarda bulunan glütene karşı sindirim sistemimiz tarafından vücutta oluşan anormal tepkilerin tümü glüten hassasiyetinden kaynaklanır.

ÇÖLYAK BELİRTİLERİ

  • Karın şişliği

  • Kansızlık

  • İshal

  • Kusma

  • Kabızlık

  • Açık renkli ya da kötü kokulu dışkı, tuvalet ihtiyacının artması

  • Karın ağrısı ve kramp

  • İştahsızlık ve gaz sancıları

  • Kilo kaybı

  • Yorgunluk ve halsizlik

  • Kemik veya eklem ağrısı

  • Demir eksikliği

  • Baş ağrısı

  • Nedeni bilinmeyen karaciğer hastalıkları

  • Duygu durum değişiklikleri, sinirlilik ve depresyon

  • Kısırlık

  • Deri döküntüleri

  • Diş minesi sorunları

ÇÖLYAK HASTALIĞI ÇEŞİTLERİ

Klasik Çölyak

Daha çok süt çocuklarında glüten alımı başlandıktan sonra kendini gösterir. Emilim ve sindirim bozukluğu ön planda olur. Demir, folik asit ve D vitamini eksikliği (kemik gelişme bozuklukları) ile kanamaya eğilim (pıhtılaşma bozuklukları) sıkça görülür.

Atipik Çölyak

5-6 yaş üstü büyük çocuklarda ve erişkinlerde rastlanır. Genellikle bulgular hafif ve sindirim sistemi dışındadır. Boy kısalığı, diş minesi zayıflığı ve demir eksikliğinin yanında sindirim sistemine ait tekrarlayan karın ağrısı, bulantı, kusma, karaciğer enzimlerinde yükselme ile kabızlık gibi tipik bulgular görülür. Bu hastalara tanı koymak oldukça zor olduğu için söz konusu şikayetleri olan kişiler teşhis edilirken titiz davranılması gerekiyor.

Atipik Çölyak

Bu çölyak türü huzursuz bağırsak sendromu ile karışabiliyor. Açıklanamayan demir, folik asit ve B12 vitamini eksikliği ile kemik gelişme problemleri, tekrarlayan karın ağrısı, karın şişliği ve serum albümin düzeyinde düşme gibi durumlarda da çölyak hastalığının akla getirilmesi gerekir.

Sessiz Çölyak

Herhangi bir şikayeti ve bulgusu bulunmayan bireylerin yakınlarına çölyak hastalığı teşhisi konmasının sonucunda yapılan aile taramalarında veya herhangi bir başka nedenle yapılan tetkiklerde çölyak hastalığının rastlanmasıdır.

Potansiyel  Çölyak Hastalığı

Çölyak testlerinde pozitif sonuç çıkan, ancak ince bağırsak biyopsileri normal ya da minimal değişiklik gösteren bir türüdür. Sonraki yıllarda glüten hassasiyeti çıkabileceğinden düzenli doktor kontrolünde olunmasında fayda var.

Non-çölyak Glüten Hassasiyeti

Kanında çölyak hastalığına özgü antikorlar bulunmadığı halde glüteni tolere edemeyen ve ince bağırsak dokusunda hasar gözlenmeyen bir durumdur. Non-çölyak glüten hassasiyetine toplumun yaklaşık yüzde 20’sinde rastlanıyor.

Bir Yorum Yazın
Ziyaretçi Yorumları - 0 Yorum

Henüz yorum yapılmamış.